Het juiste vermogen voor je warmtepomp bepalen

Een warmtepomp moet net groot genoeg zijn. Te klein, en op koude dagen springt een elektrisch element of de cv-ketel bij, wat duur is. Te groot, en het apparaat pendelt: het slaat bij zacht weer steeds aan en uit, verliest rendement en maakt meer geluid dan nodig. Anders dan bij een cv-ketel, waar ruim bemeten weinig kwaad kan, luistert het vermogen bij een warmtepomp nauw.

Stap 1: het warmteverlies van je huis

Het vertrekpunt is het warmteverlies van je woning op een koude dag: hoeveel kW warmte er door muren, dak, vloer, ramen en ventilatie weglekt als het buiten vriest. Een installateur berekent dat per vertrek; in Nederland gebeurt dat voor woningen meestal met de methode ISSO 51. Een schatting op basis van alleen vierkante meters of het vermogen van je oude ketel is te grof: een cv-ketel is bijna altijd veel groter dan de werkelijke warmtevraag.

Je gasverbruik is wel een goede controle. Een kubieke meter aardgas bevat ongeveer 8,8 kWh energie; bij een ketelrendement van bijvoorbeeld 90% levert 1.200 m³ gas voor verwarming zo’n 9.500 kWh warmte per jaar. Twee huizen met hetzelfde jaarverbruik kunnen toch een verschillend piekvermogen nodig hebben, bijvoorbeeld door de ventilatie of doordat er ’s nachts niet gestookt wordt. Het verbruik is dus een controlegetal, geen vervanging voor de berekening.

Stap 2: welke aanvoertemperatuur?

Het vermogen dat een warmtepomp kan leveren, hangt af van de watertemperatuur. Daarom geven fabrikanten het nominale vermogen apart op bij 35 °C (vloerverwarming, lage-temperatuurradiatoren) en bij 55 °C (gewone radiatoren) ¹.

Weet dus eerst welke temperatuur je afgiftesysteem nodig heeft op de koudste dag. Als je radiatoren 55 °C nodig hebben, moet je het vermogen bij 55 °C vergelijken met je warmteverlies. Bij de lucht-waterwarmtepompen in onze database heeft ongeveer 31% bij 55 °C hetzelfde nominale vermogen als bij 35 °C; bij ongeveer een op de vijf ligt het meer dan 10% lager. Kijk dus altijd naar de goede kolom.

Stap 3: begrijp het nominale vermogen

Het nominale vermogen (Prated) op de datasheet is het vermogen bij de ontwerpomstandigheden van het EU-energielabel ¹. Voor het ‘gemiddelde klimaat’ is de ontwerptemperatuur −10 °C buiten ¹. Dat is een genormeerde koude dag, geen belofte dat het apparaat bij elke vorst dat vermogen levert.

Twee andere begrippen helpen:

• Bivalentiepunt: de buitentemperatuur waaronder de warmtepomp de vraag niet meer alleen aankan en een aanvullende warmtebron nodig is ¹. Hoe lager dat punt, hoe minder vaak het element of de ketel aan moet.
• Subsidiabel vermogen: voor de ISDE rekent RVO per meldcode met het vermogen bij de bivalente temperatuur, dat meestal iets onder het nominale vermogen ligt ². Hoe dat het bedrag beïnvloedt, lees je in onze gids over de ISDE-subsidie.

Het rendement daalt bij kou flink. De mediane COP van de lucht-waterwarmtepompen in onze database is 4,83 bij 7 °C buiten en 3,00 bij −7 °C, ruim 60% daarvan ^3,4. Op de koudste dagen verbruikt een warmtepomp dus relatief veel stroom; een goed gedimensioneerd apparaat voorkomt dat er dan ook nog een element bij moet.

Welk vermogen komt voor?

Het nominale vermogen bij 35 °C van de warmtepompen in onze database, met meetwaarden uit de BAFA-lijst en Heat Pump KEYMARK ^3,4, per type:

Bij lucht-water zit de middelste helft tussen 6,6 en 13 kW. Bodem- en water-waterwarmtepompen zijn gemiddeld groter: een derde van de bodem-watermodellen en ruim de helft van de water-watermodellen levert 20 kW of meer, een formaat voor grotere gebouwen. Dat zegt iets over het aanbod, niet over wat jouw huis nodig heeft: kies op basis van je eigen warmteverlies, ook als dat onder het gangbare aanbod uitkomt. Bij een hybride opstelling hoeft de warmtepomp niet de hele piek te dekken, omdat de cv-ketel bijspringt. Zie ook onze vergelijking van hybride en volledige warmtepompen.

Moduleren: minimaal vermogen telt ook

Het grootste deel van het jaar is het zacht weer en vraagt je huis maar een fractie van het piekvermogen. Een warmtepomp die ver kan terugregelen, blijft dan rustig doorlopen in plaats van te pendelen. Vrijwel alle lucht-watermodellen in onze database waarvan we het weten, kunnen hun compressorvermogen regelen; bij bodem-water is dat ongeveer driekwart. Het laagste vermogen verschilt per model. Vraag je installateur naar het minimale vermogen bij 7 °C en vergelijk dat met je warmtevraag bij zacht weer.

Tapwater en boilervat

Een volledige warmtepomp maakt meestal ook warm tapwater in een boilervat. Tijdens het opwarmen van het vat verwarmt hij het huis niet. Dat is geen reden om een groter apparaat te nemen, maar wel om het vat en de laadtijden goed af te stemmen, bijvoorbeeld ’s middags wanneer het buiten het warmst is.

Checklist voor de offerte

• Is er een warmteverliesberekening per vertrek gemaakt, en welk totaal kwam eruit?
• Bij welke aanvoertemperatuur is het apparaat gekozen, en past het vermogen bij die temperatuur?
• Waar ligt het bivalentiepunt, en hoe vaak springt het element of de ketel naar verwachting bij?
• Wat is het minimale vermogen, zodat het apparaat bij zacht weer niet pendelt?
• Is de waterzijdige inregeling van de radiatoren of vloerverwarming inbegrepen?

Twijfel je tussen twee maten, vergelijk dan binnen die klassen de zuinigste warmtepompen van 8–10 kW en 6–8 kW.