Hybride of volledige warmtepomp? De typen naast elkaar

„Een warmtepomp” kan in Nederland vier heel verschillende dingen betekenen: een kleine hybride naast je cv-ketel, een volledige lucht-waterwarmtepomp, een bodemwarmtepomp met een bron in je tuin of een airco die ook verwarmt. Welke het beste past, hangt vooral af van hoe goed je huis geïsoleerd is en welke temperatuur je verwarming nodig heeft.

De vier typen in het kort

Hybride: kleine stap, groot deel van de warmte

Een hybride warmtepomp is meestal een lucht-waterwarmtepomp met een klein vermogen. Hij draait het grootste deel van het jaar alleen, omdat de meeste stookuren bij zacht weer vallen. Alleen op de koudste dagen, of wanneer de warmtepomp de gevraagde temperatuur niet haalt, neemt de ketel het over.

Voordelen: lagere aanschafprijs, geen grote boiler nodig, en je hoeft je radiatoren niet te vervangen. Nadelen: je houdt een gasaansluiting en vastrecht, en je blijft gas gebruiken voor tapwater en koude dagen.

Een hybride is geen verplichting. De norm die bij vervanging van de cv-ketel vanaf 2026 minstens een hybride zou voorschrijven, is geschrapt ¹. Voor de ISDE-subsidie heeft een hybride geen eigen categorie: hij valt onder lucht-water ². De bedragen staan in onze gids over de ISDE-subsidie.

In onze database zijn modellen van 4 tot 6 kW, het typische vermogen voor een hybride opstelling, goed vertegenwoordigd: ruim 150 van de 1.350 warmtepompen. Alle hybride warmtepompen die de fabrikant zelf zo aanduidt, staan in een aparte lijst. Bekijk de zuinigste warmtepompen van 4–6 kW.

Volledig elektrisch: alles op de warmtepomp

Een volledige (all-electric) warmtepomp neemt de hele warmtevraag over, en de gasaansluiting kan eruit. Dan moet de warmtepomp ook op de koudste dag genoeg vermogen leveren bij de temperatuur die je afgiftesysteem nodig heeft. Daarvoor is een warmteverliesberekening nodig; lees daarover onze gids over het bepalen van het vermogen.

De grote vraag is welke aanvoertemperatuur je huis nodig heeft. Fabrikanten geven de SCOP op bij 35 °C en bij 55 °C ³. Voor de 996 lucht-waterwarmtepompen in onze database, met meetwaarden uit de BAFA-lijst en Heat Pump KEYMARK ^4,5, is de mediane SCOP:

Ook bij 55 °C levert een volledige warmtepomp dus nog meer dan drie keer zoveel warmte als hij aan stroom verbruikt. Maar elke graad lager scheelt. Een praktische test: zet in de winter de aanvoertemperatuur van je cv-ketel een paar dagen op 55 °C of lager. Blijft het in alle kamers warm genoeg, dan is een volledige warmtepomp waarschijnlijk haalbaar. Wordt het te koud, dan helpt isoleren of het vervangen van enkele radiatoren door grotere of lage-temperatuurexemplaren.

Bodemwarmtepomp

Een bodem-waterwarmtepomp haalt warmte uit de grond, die ook in de winter een vrij constante temperatuur heeft. Daardoor is het rendement op koude dagen hoger dan bij lucht-water, en er staat geen ventilator buiten. De kosten zitten vooral in de bron: een verticale boring of een horizontale collector in de tuin. Een water-waterwarmtepomp werkt vergelijkbaar, maar haalt de warmte uit grondwater via een bron- en retourput; daarvoor gelden vaak extra regels van provincie of waterschap. Hoe de rendementen zich verhouden, zie je hieronder.

Wat zeggen de cijfers per type?

Onze database bevat 1.350 warmtepompen die in Nederland, Duitsland of het Verenigd Koninkrijk leverbaar zijn. De meetwaarden komen uit de BAFA-lijst en Heat Pump KEYMARK ^4,5, berekend volgens de methode van het EU-energielabel ³. De medianen per type:

Bodem-water scoort bij 35 °C ongeveer 9% beter dan lucht-water, bij 55 °C ongeveer 8%. Water-water ligt nog hoger, omdat grondwater het hele jaar rond de 10 °C is. Twee kanttekeningen: de SCOP van een bodem- of water-waterwarmtepomp rekent de stroom voor de bronpomp niet volledig mee (het energielabel trekt daarom 5 procentpunt extra af van de ηs ³), en het echte rendement hangt sterk af van hoe goed de bron is aangelegd. Bij een hybride geldt de SCOP alleen voor het deel dat de warmtepomp zelf levert; de koudste uren neemt de cv-ketel over.

Lucht-lucht: verwarmen met een airco

Een lucht-luchtwarmtepomp verwarmt de ruimte waarin het binnendeel hangt, en kan in de zomer koelen. Voor een paar ruimtes is dat een goedkope manier om minder gas te stoken. Maar hij levert geen warm tapwater en verwarmt niet het hele huis gelijkmatig. Lucht-luchtwarmtepompen komen niet in aanmerking voor de ISDE ² en niet voor de Energiebespaarlening; hybride en volledige warmtepompen wel ⁶.

Welke kies je?

• Slecht tot matig geïsoleerd, radiatoren op hoge temperatuur: begin met isoleren of kies een hybride.
• Redelijk geïsoleerd, radiatoren die op 55 °C of lager toe kunnen: een volledige lucht-waterwarmtepomp is vaak haalbaar; vergelijk dan de SCOP bij 55 °C.
• Nieuwbouw of ingrijpende renovatie met vloerverwarming: volledige lucht-water of bodem-water, afhankelijk van ruimte en budget.
• Alleen een paar kamers of vooral koelen: lucht-lucht.

Let bij een buitenunit ook op het geluid: in Nederland geldt 40 dB(A) op de perceelgrens. In onze gids over geluid lees je hoeveel afstand dat vraagt.