Load balancing bij een laadpaal: via de P1-poort of een eigen meter

Een laadpaal van 11 kW trekt 16 ampère per fase, urenlang. Op een 3x25A-aansluiting blijft er dan per fase nog 9 A over voor de rest van het huis. Zet je tegelijk de inductieplaat, de wasdroger en de warmtepomp aan, dan springt de hoofdzekering eruit. Load balancing (ook: dynamisch vermogensbeheer) voorkomt dat door de laadstroom steeds aan te passen aan wat er over is.

Waarom load balancing in Nederland extra belangrijk is

De meeste huizen hebben een aansluiting van 3x25A of kleiner; Liander biedt daarnaast zwaardere aansluitingen van 3x35A tot 3x80A aan ¹. Liander adviseert 3x25A als je een laadpaal combineert met zonnepanelen, een warmtepomp of elektrisch koken ². Groter gaan kan, maar is duur door het capaciteitstarief:

Bron: ³. Het verschil tussen 3x25A en 3x35A is ruim € 1.450 per jaar, naast de eenmalige € 304,22 voor het verzwaren zelf ⁴. Een laadpaal met werkende load balancing kost dat bedrag niet en haalt in de praktijk bijna altijd genoeg uit 3x25A. Andere netbeheerders kennen dezelfde opbouw met eigen bedragen; vraag bij twijfel het tarief van je eigen netbeheerder op.

Hoe werkt het?

1. Meten. Een meter registreert per fase de totale stroom door je aansluiting.
2. Vergelijken. De laadpaal (of een aparte regelaar) kent de grens, bijvoorbeeld 25 A per fase, en trekt daar een veiligheidsmarge van af.
3. Bijsturen. Blijft er per fase minder dan 16 A over, dan verlaagt de paal zijn laadstroom. Zakt de ruimte onder de 6 A (het minimum van de laadstandaard), dan pauzeert het laden tot er weer ruimte is.

Dat gebeurt in seconden. Je merkt er meestal niets van; de auto is alleen soms wat later vol.

Statisch versus dynamisch

• Statisch: de installateur zet de paal vast op een lager maximum, bijvoorbeeld 10 A per fase. Eenvoudig, maar je laadt altijd langzaam, ook als het huis niets verbruikt.
• Dynamisch: de paal meet continu en gebruikt alle ruimte die er is. Daar gaat het in deze gids over.

Drie manieren om te meten

1. Via de P1-poort van de slimme meter

Elke Nederlandse slimme meter heeft een P1-poort (RJ12) die elke seconde (nieuwere meters) of elke tien seconden het actuele verbruik doorgeeft. Een laadpaal met eigen P1-ingang leest dat direct uit; bij andere palen gaat het via een losse P1-module die draadloos of via de kabel met de paal praat.

• Voordelen: geen ingreep in de meterkast, goedkoop, netbeheerder hoeft niets te doen.
• Aandachtspunten: de afstand tussen meterkast en paal (kabel of stabiele wifi), en de P1-poort heeft één uitgang, dus met een energiemonitor erbij heb je een splitter nodig.

In onze database hebben 8 laadpalen een eigen P1-aansluiting; ze staan in de selectie laadpalen met P1-aansluiting.

2. Met een eigen energiemeter of stroomtangen

De installateur plaatst een kWh-meter of stroomtangen rond de hoofdkabels in de meterkast. Dat werkt ook bij oudere meters en is vaak nauwkeuriger en sneller dan P1. Het vraagt wel extra installatiewerk en soms een datakabel naar de paal.

3. Via een energiemanagementsysteem

Heb je al een thuisbatterij, een hybride omvormer of een energiemanager, dan kan die de laadpaal aansturen, meestal via OCPP of Modbus. Dat is de meest flexibele route als je later ook zonnestroom-laden of dynamische tarieven wilt combineren.

Wat staat er in onze data?

Van de 67 laadpalen in onze database vermelden er 60 (90%) dat ze load balancing ondersteunen. Dat klinkt als een uitgemaakte zaak, maar let op de details:

• Soms werkt het alleen met een specifieke meter of module van dezelfde fabrikant, die apart verkocht wordt.
• Soms bedoelt de fabrikant alleen verdeling tussen laadpalen (bijvoorbeeld twee palen op één groep), niet tussen paal en huis.
• Fase-omschakeling (10 modellen in onze data) helpt als één fase zwaar belast wordt, bijvoorbeeld door een 1-fase warmtepomp.

Vraag dus altijd: welke meter heb ik nodig, wat kost die, en regelt de paal per fase of alleen op het totaal?

Twee laadpalen of twee auto’s

Met twee auto’s heb je twee opties: een laadpaal met twee aansluitpunten (7 modellen in onze database) of twee palen die onderling het vermogen verdelen. In beide gevallen wil je dat de verdeling ook rekening houdt met het huisverbruik; anders deelt de set samen 16 A per fase, terwijl je ‘s nachts veel meer ruimte hebt.

Checklist voor de installateur

• Welke hoofdzekering heb ik (op de aansluitkast) en op welke waarde wordt de load balancing ingesteld?
• Via P1, eigen meter of energiemanager, en is de verbinding bekabeld?
• Regelt de paal per fase?
• Wat gebeurt er als de meting wegvalt? Een goede paal valt terug naar een veilig laag vermogen.

Vergelijk de modellen en hun meet- en regelopties op de laadpalenpagina of zet er een paar naast elkaar in de vergelijker.