Rendement van een omvormer: maximaal, Europees en CEC-gewogen rendement

Omvormers zijn efficiënte apparaten: Fraunhofer ISE noemt voor nieuwe omvormers een rendement rond 98 % ¹. Toch staan er op datasheets meerdere rendementscijfers die je niet zomaar kunt vergelijken. Deze gids legt uit wat ze meten en welke je moet gebruiken.

Drie cijfers, drie vragen

Hoe de weging werkt

Een omvormer draait maar zelden op vol vermogen. Bij bewolking, ’s ochtends en ’s avonds werkt hij in deellast, en daar is het rendement lager. De gewogen rendementen tellen daarom het rendement op verschillende belastingen op, elk met een gewicht dat aangeeft hoe vaak die belasting voorkomt ²:

Het Europese rendement legt bijna de helft van het gewicht op 50 % belasting en telt ook de lage belastingen van 5 en 10 % mee. Het CEC-rendement legt meer dan de helft op 75 % belasting ². Het CEC-protocol meet bovendien op drie DC-spanningen (minimum, nominaal en maximum) en middelt die ³. Voor Nederland, met veel bewolkte uren, is het Europese rendement dus het meest representatief.

Let op bij vergelijken: zet nooit een Euro-rendement naast een CEC-rendement of een maximaal rendement. Vergelijk hetzelfde soort cijfer.

Wat onze database laat zien

Van alle 86 omvormers in onze database kennen we zowel het maximale als het Europese rendement (uit de datasheets van de fabrikanten):

• Maximaal rendement: 97,0 tot 98,6 %, mediaan 98,2 %.
• Europees rendement: 96,4 tot 98,2 %, mediaan 97,35 %.
• Verschil tussen beide: mediaan 0,6 procentpunt, maar bij één model 1,7 procentpunt. Wie alleen op maximaal rendement let, kan dus de verkeerde conclusie trekken.
• 40 modellen (47 %) halen een Euro-rendement van 97,5 % of meer; 15 (17 %) halen 98 % of meer.

Grotere omvormers scoren gemiddeld beter:

CEC-rendementen staan bij de modellen in onze database niet vermeld; Europese datasheets geven meestal alleen het Euro-rendement.

Wat scheelt het in kWh?

Eén procentpunt rendement is ongeveer één procent van je jaaropbrengst. Bij een installatie die 4.000 kWh per jaar levert, is het verschil tussen 96,5 % en 97,5 % Euro-rendement dus zo’n 40 kWh per jaar. Dat is merkbaar over de levensduur, maar het weegt minder zwaar dan:

• de juiste dimensionering: een omvormer die veel in heel lage deellast draait, of juist veel afkapt (zie omvormer dimensioneren);
• schaduw en stringindeling: een verkeerd verdeelde string kost vaak meer dan een procent (zie string-, micro- of hybride omvormer);
• uitval: een omvormer die weken stilstaat omdat niemand de storing ziet (zie levensduur, garantie en monitoring).

MPPT-rendement: het cijfer dat vaak ontbreekt

Het conversierendement zegt hoe goed de omvormer gelijkstroom omzet. Daarnaast is er het MPPT-rendement: hoe goed hij het optimale werkpunt van de panelen vindt en volgt, ook als de zon snel wisselt. De Europese norm EN 50530 beschrijft metingen van het statische en dynamische MPPT-gedrag en combineert die met het conversierendement tot een totaalrendement ². Veel datasheets noemen het MPPT-rendement niet of alleen als één afgerond getal.

Hybride omvormers en batterijen

Bij een hybride omvormer gaan er meer omzettingen door het apparaat: van panelen naar batterij en van batterij naar huis. Het Euro-rendement op de datasheet gaat alleen over de weg van panelen naar net. Voor het batterijpad geven fabrikanten soms een apart rendement op; vergelijk dat alleen met hetzelfde cijfer van een ander model.

Kort samengevat

1. Gebruik het Europees rendement om modellen te vergelijken.
2. Een verschil van een paar tienden procent is klein; let eerst op dimensionering, schaduw en monitoring.
3. Vergelijk Euro-rendement, MPPT’s en vermogen naast elkaar in onze omvormervergelijking.