Omvormer dimensioneren: hoeveel paneelvermogen past op welke omvormer?

Een omvormer moet passen bij je panelen: qua vermogen, qua spanning en qua stroom. Te klein kost opbrengst op zonnige middagen, te groot kost geld en draait vaak in deellast. En past de stringspanning niet in het venster van de omvormer, dan werkt het systeem slechter of helemaal niet. Deze gids legt de vier getallen uit die ertoe doen, met de spreiding in onze omvormerdatabase.

1. DC/AC-verhouding: panelen mogen groter zijn

Het paneelvermogen (kWp, DC) en het omvormervermogen (kW, AC) zijn twee verschillende getallen. Panelen leveren in Nederland maar zelden hun volle piekvermogen: dat vraagt koude, heldere zonnige omstandigheden met de zon loodrecht op het paneel. Daarom worden omvormers vaak bewust kleiner gekozen dan het paneelvermogen. Fraunhofer ISE schrijft dat omvormers voor een betere benutting vaak ondergedimensioneerd worden; in Duitsland ligt het DC-vermogen gemiddeld net zo’n 10 % boven het AC-vermogen ¹.

Hoe ver je mag gaan, bepaalt de fabrikant met het maximale paneelvermogen (max. DC-vermogen). Wat onze data laat zien:

Van de 72 modellen waarvoor de fabrikant een maximum opgeeft, staan er 68 (94 %) minstens 1,5× paneelvermogen toe. Een omvormer van 4 kW mag dan meestal tot 6 kWp aan panelen hebben.

Wat betekent dat voor jou? Het toegestane maximum is een technische grens, geen advies. Het Duitse gemiddelde van ongeveer 1,1 ¹ laat zien dat een lichte overdimensionering van de panelen gewoon is. Bij oost-west kun je verder gaan dan bij een zuiddak, omdat de twee dakvlakken niet tegelijk hun piek halen. Het vermogen dat boven het AC-maximum uitkomt, wordt afgekapt (clipping). Na het einde van salderen op 1 januari 2027 ² zijn middagpieken die je terug moet leveren minder waard, dus iets kleiner kiezen kost relatief weinig.

2. MPPT’s: aantal en verdeling

Een MPPT zoekt voortdurend het werkpunt waarop een string het meeste vermogen levert. In onze database hebben 76 van de 86 omvormers twee MPPT’s en zeven hebben er drie; de micro-omvormers hebben er één per paneel.

• Eén dakvlak zonder schaduw: één MPPT is genoeg, maar twee geeft flexibiliteit.
• Oost + west, of een dakkapel met schaduw: leg elk vlak op een eigen MPPT. Panelen met verschillende oriëntatie in één string trekken elkaar omlaag.
• Veel losse vlakken of wisselende schaduw: dan zijn micro-omvormers of optimizers vaak handiger ³. Zie string-, micro- of hybride omvormer.

Per MPPT kun je soms twee strings parallel aansluiten: 22 van de 71 modellen met dat gegeven staan twee strings per MPPT toe, de rest één.

3. Spanningsvenster: past je string?

Panelen in serie tellen hun spanning op. Die stringspanning moet binnen het MPP-spanningsbereik van de omvormer vallen:

De spreiding is groot. Een omvormer met een ondergrens van 230 V heeft bij panelen met een MPP-spanning van rond 34 V al minstens 7 panelen in serie nodig, en in de zomer ligt die spanning lager omdat warme panelen minder spanning geven. Een omvormer met een ondergrens van 40–90 V kan juist met korte strings overweg: handig voor een klein dakvlak.

Aan de bovenkant telt de nullastspanning bij kou. Op een koude, heldere winterochtend is de paneelspanning het hoogst. Die mag nooit boven de maximale ingangsspanning van de omvormer uitkomen. Je installateur rekent dit met de temperatuurcoëfficiënt uit het paneeldatablad; vraag naar die berekening.

4. Ingangsstroom

Elke MPPT-ingang heeft een maximale ingangsstroom. In onze database loopt die van 12 tot 32 A. Grote moderne panelen leveren meer stroom dan oudere. Ligt de paneelstroom boven wat de omvormer accepteert, dan begrenst de omvormer en verlies je vermogen. Twee strings parallel op één MPPT verdubbelt de stroom, dus dan moet de ingang daar ook op zijn berekend.

5. Fasen en aansluiting

Eenfase-omvormers gaan in onze database tot 6 kW, driefase-omvormers tot 20 kW. Bij een grotere installatie op een 3-fase-aansluiting verdeelt een driefase-omvormer het vermogen over de fasen. Kies je toch eenfase, dan bepaalt je installateur via het landelijke faseverdelingsbeleid van de netbeheerders op welke fase hij komt ⁴. Zie omvormer aansluiten: regels en netbeheerder.

Rekenvoorbeeld

Je legt 14 panelen van 430 Wp: 7 op het oostdak, 7 op het westdak (6,0 kWp).

1. Vermogen: een omvormer van 4 à 5 kW is logisch. Oost en west pieken niet tegelijk, dus een verhouding van 1,2–1,5 is prima. Controleer dat 6,0 kWp binnen het opgegeven maximum valt.
2. MPPT’s: oost en west elk op een eigen MPPT.
3. Spanning: 7 panelen in serie moeten ook op een warme dag boven de ondergrens blijven, en op een koude ochtend onder de maximale ingangsspanning.
4. Stroom: de paneelstroom moet onder de maximale ingangsstroom per MPPT liggen.

Vergelijk modellen op deze punten in onze omvormervergelijking. Wat het rendement over het hele bereik betekent, lees je in rendement: max, Euro en CEC.