String-, micro- of hybride omvormer: welke past bij jouw dak?

Zonnepanelen leveren gelijkstroom, je huis en het net werken met wisselstroom. Die omzetting doet de omvormer ¹. Welke soort je kiest, bepaalt hoe goed je installatie omgaat met schaduw, hoe makkelijk je later een batterij toevoegt en hoe vaak je iets moet vervangen. Hieronder de vier opties naast elkaar, met cijfers uit de 86 omvormers in onze omvormerdatabase.

De vier opties in één oogopslag

Stringomvormer: de standaard

Bij de meeste woningen hangen de panelen in één of twee reeksen aan één omvormer in de meterkast, op zolder of in de garage. Milieu Centraal beschrijft dit als de gangbare opzet voor grotere systemen ¹. In onze database zijn 83 van de 86 modellen string- of hybride omvormers. 76 daarvan hebben twee MPPT’s (maximum power point trackers), zeven hebben er drie. Elke MPPT regelt een eigen string, dus met twee MPPT’s kun je bijvoorbeeld een oost- en een westdak apart laten werken.

Het nadeel: panelen in dezelfde string delen dezelfde stroom. Valt er schaduw van een schoorsteen of dakkapel op één paneel, dan zakt de opbrengst van de hele reeks mee. Moderne panelen hebben bypass-diodes die dat beperken, maar het blijft een verlies.

Micro-omvormers: per paneel

Bij micro-omvormers heeft elk paneel zijn eigen omvormer. Een beschaduwd paneel beïnvloedt dan de rest niet, aldus Milieu Centraal, dat micro-omvormers aanraadt als je vooraf weet dat er schaduw valt ¹. De drie micro-omvormers in onze database leveren 325 tot 380 W AC per stuk, wegen 1,1 kg en zijn IP67 (stof- en waterdicht). Hun Euro-rendement ligt met 96,6–96,8 % iets onder de mediaan van alle modellen (97,35 %). Dat verschil verdien je bij veel schaduw ruim terug; op een onbeschaduwd zuiddak niet.

Een voordeel dat vaak wordt onderschat: levensduur. Milieu Centraal gaat voor een centrale omvormer uit van vervanging na zo’n 12 jaar, voor micro-omvormers van ongeveer 25 jaar ¹. Lees meer in levensduur, garantie en monitoring.

Optimizers: de tussenvorm

Een optimizer is een klein kastje per paneel dat de verhouding tussen stroom en spanning optimaliseert ¹. De eigenlijke omzetting gebeurt nog steeds in een centrale omvormer. Je krijgt zo de schaduwtolerantie en de monitoring per paneel van micro-omvormers, met één centraal apparaat dat je bij een storing makkelijk bereikt. Kanttekening: optimizers werken meestal alleen met een omvormer van hetzelfde merk. Onze database bevat (nog) geen optimizers.

Hybride omvormer: klaar voor een batterij

Een hybride omvormer heeft naast de paneelingangen een aansluiting voor een thuisbatterij. Van de 58 modellen in onze database waarvoor we dit gegeven hebben, zijn er 34 hybride. Dat is relevant, want de salderingsregeling stopt op 1 januari 2027 ². Daarna krijg je voor teruggeleverde stroom een vergoeding van je leverancier die tot 2030 minimaal 50 % van het kale leveringstarief moet zijn, en rekenen leveranciers vaak terugleverkosten ². Stroom die je direct zelf gebruikt, blijft belastingvrij ². Meer eigen verbruik wordt dus interessanter, en een batterij is daar één manier voor.

Toch hoef je niet nu al hybride te kopen. Een batterij kan ook AC-gekoppeld naast een gewone omvormer komen. Het verschil lees je in AC- of DC-gekoppelde thuisbatterij. Plaats je wel een batterij, dan moet je die registreren op energieleveren.nl, apart van je zonnepanelen ³.

1-fase of 3-fase?

Van de modellen in onze database met een opgegeven fasenaantal zijn er 36 eenfasig (2–6 kW) en 47 driefasig (3–20 kW). Heb je een 3-fase-aansluiting, dan bepaalt je installateur op welke fase een eenfase-omvormer komt. Netbeheerders hebben daarvoor een landelijk beleid en een hulpmiddel waarmee installateurs per huisnummer opzoeken op welke fase ze moeten aansluiten, zodat de belasting van het net gelijkmatig blijft ⁴. Bij grotere installaties verdeelt een driefase-omvormer het vermogen vanzelf over de fasen. Wat dat betekent voor de netaansluiting lees je in omvormer aansluiten: regels en netbeheerder.

Zo kies je

1. Geen schaduw, één of twee dakvlakken? Een stringomvormer met twee MPPT’s is meestal de eenvoudigste en goedkoopste keuze.
2. Schaduw, meerdere dakvlakken of een klein systeem? Kijk naar micro-omvormers of optimizers.
3. Batterij binnen een paar jaar? Overweeg een hybride omvormer, of houd een AC-gekoppelde batterij als optie open.
4. Dimensioneren: het vermogen en de spanningsvensters moeten bij je panelen passen. Zie omvormer dimensioneren.
5. Vergelijk op meetbare waarden zoals Euro-rendement, aantal MPPT’s en paneelvermogen in onze omvormervergelijking. Wat de rendementscijfers betekenen, staat in rendement: max, Euro en CEC.