Opbrengst van zonnepanelen schatten: zo reken je het zelf uit

Hoeveel stroom je zonnepanelen opwekken, bepaalt of ze zich terugverdienen, zeker nu salderen op 1 januari 2027 stopt. Een installateur geeft altijd een opbrengstschatting, maar je kunt die goed zelf controleren.

De vuistregel: kWh per kWp

Opbrengst reken je uit in kWh per kWp per jaar (ook wel vollasturen). Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gebruikt voor zonnepanelen op daken in Nederland 900 kWh per kWp voor de eerste 15 jaar en 845 kWh per kWp voor jaar 16 tot 20 ¹. Voor veldopstellingen rekent het PBL met 950 kWh per kWp; dakpanelen liggen volgens het PBL vaak niet optimaal door dakvorm en windbelasting ¹.

Rekenvoorbeeld

Dat is een gemiddelde. Een onbeschaduwd dak op het zuiden haalt meer, een dak met schaduw of een ongunstige hoek minder. Bovendien verschilt de zon per jaar.

Ligging en hellingshoek

Volgens Milieu Centraal leveren panelen op het zuiden, zuidoosten of zuidwesten onder een hoek van ongeveer 36 graden de meeste stroom ². Een oost-westopstelling levert over het jaar wat minder, maar de productie is beter over de dag verspreid ². Na het einde van salderen kan dat gunstig zijn, omdat je ‘s ochtends en ‘s avonds meer zelf gebruikt.

Globaal:

• Zuid, 30–40°: beste jaaropbrengst.
• Zuidoost/zuidwest: iets lager, meestal een klein verschil.
• Oost-west: lager per paneel, maar vaak passen er meer panelen op (bijvoorbeeld op een plat dak).
• Plat (0°): lager, en vuil spoelt minder goed weg; panelen op platte daken staan daarom meestal op een schuine opstelling.
• Noord: afgeraden bij een steil dak.

Schaduw: kleine oorzaak, groot effect

Panelen zijn in serie geschakeld. Schaduw van een schoorsteen, dakkapel of boom op één paneel kan zonder maatregelen de hele string omlaag trekken. Oplossingen:

• panelen op een schaduwvrije plek leggen (de goedkoopste oplossing);
• een omvormer met meerdere MPPT’s, zodat de beschaduwde dakhelft apart wordt geregeld; zie onze omvormers;
• micro-omvormers of optimizers per paneel bij veel wisselende schaduw.

Temperatuur: warmte kost opbrengst

Op een warme zomerdag worden panelen 60 °C of heter. Elk paneel verliest dan vermogen volgens zijn temperatuurcoëfficiënt. In onze database (1.000 panelen uit de Californische CEC-lijst ³) is de mediaan bij kristallijne panelen −0,448 % per °C; het beste kristallijne paneel haalt −0,36 %/°C. Goed ventileren (ruimte onder de panelen) helpt. Welke panelen het minst last hebben van warmte zie je in deze selectie.

Zelf rekenen met PVGIS

PVGIS is een gratis rekentool van het Joint Research Centre van de Europese Commissie. Het geeft zon- en PV-gegevens voor vrijwel elke plek ter wereld, met uurlijkse meteodata, hoogtegegevens en de horizon (bijvoorbeeld heuvels) ⁴. PVGIS 6 staat nog in bèta ⁴.

Zo gebruik je het:

1. Zoek je adres op de kaart.
2. Kies Grid connected en vul het piekvermogen in kWp in (aantal panelen × Wp ÷ 1.000).
3. Vul de hellingshoek en oriëntatie (azimut: 0 = zuid, −90 = oost, 90 = west) van je dak in. Heb je twee dakvlakken, reken ze dan apart.
4. Laat de systeemverliezen (kabels, omvormer, vuil) op de standaardwaarde staan, tenzij je installateur een onderbouwde andere waarde geeft.
5. Je krijgt een jaar- en maandopbrengst. Vergelijk die met de schatting in je offerte.

PVGIS houdt geen rekening met schaduw van je eigen schoorsteen of de boom van de buren. Trek daar zelf iets voor af.

De opbrengst in je offerte controleren

1. Staat er een opbrengst per kWp in de offerte? Ligt die flink boven wat PVGIS voor jouw dak geeft, vraag dan waarom.
2. Is rekening gehouden met schaduw en met de echte ligging en hellingshoek van elk dakvlak?
3. Welk zelfverbruik wordt aangenomen, en past dat bij jouw huishouden?
4. Is degradatie van de panelen meegenomen in de besparing over 20 of 25 jaar?

Denk ook aan de seizoenen: het grootste deel van de opbrengst valt tussen april en september; december en januari leveren maar een klein deel. Een installatie die op papier je jaarverbruik dekt, levert ‘s zomers te veel en ‘s winters te weinig.

Van opbrengst naar besparing

Deel je verwachte opbrengst op in zelfverbruik (direct gebruikt, dus niet ingekocht) en teruglevering (vergoed volgens je contract). Na 2027 is een zelf gebruikte kWh meer waard dan een teruggeleverde. Vergelijk panelen op meetbare waarden in onze zonnepanelen-database.