Het juiste airco-vermogen kiezen: kW per m² en m³, isolatie en zon

De meest gestelde vraag bij het kopen van een airco is hoeveel vermogen je nodig hebt. Het eerlijke antwoord: dat hangt minder af van het aantal vierkante meters dan van zon, isolatie en wat er in de kamer gebeurt. Deze gids laat zien hoe je het zelf inschat, zodat je een offerte kunt controleren.

Welke vermogens zijn er?

Split-airco’s voor woningen worden in vaste stappen verkocht, grofweg van 2 tot 7 kW koelvermogen per binnendeel. De Europese label- en ecodesignregels gelden voor airco’s tot 12 kW ¹. Op het energielabel staat het ontwerpvermogen voor koelen (Pdesignc) en voor verwarmen (Pdesignh); dat zijn de vermogens waarop de SEER en SCOP zijn berekend ². Gebruik die getallen om modellen te vergelijken, niet het maximale vermogen uit de brochure.

Waar komt de warmte vandaan?

De koellast van een kamer is de optelsom van een paar bronnen. De getallen hieronder zijn aannames voor een grove schatting op een warme zomermiddag; een installateur rekent het nauwkeuriger uit.

Het grootste verschil zit bijna altijd in de zon. Binnenzonwering (gordijnen, lamellen) helpt veel minder dan buitenzonwering, omdat de warmte dan al binnen is.

Voorbeeld 1: slaapkamer

14 m², matig geïsoleerd, 2 m² raam op het westen zonder zonwering, twee personen.

• Zon: 2 × 300 = 600 W
• Basis: 14 × 40 = 560 W
• Personen: 2 × 100 = 200 W
• Apparatuur: 50 W
• Totaal ± 1,4 kW → de kleinste split-units zijn ruim voldoende.

Voorbeeld 2: woonkamer met veel glas

35 m², goed geïsoleerd, 8 m² glas op het zuiden, vier personen, 200 W apparatuur.

Met screens heb je hier dus een airco nodig die bijna half zo groot is. Zonwering is vaak de goedkoopste eerste stap.

m² of m³?

Vuistregels in winkels rekenen met vierkante meters, en bij een gewone plafondhoogte van 2,4 tot 2,7 meter is dat prima. Heb je een vide, een hoog plafond of een zolder met een schuin dak, dan telt het volume (m³) mee en vooral het dakoppervlak: een slecht geïsoleerd dak in de zon is een grote warmtebron. Reken zo’n ruimte liever in de categorie ‘zolder’ uit de tabel.

Waarom groter niet beter is

Een te grote airco lijkt veilig, maar heeft nadelen:

• Pendelen. Ook een inverter kan maar tot een bepaald minimum terugregelen. Is dat minimum groter dan de warmtelast, dan slaat hij steeds af en aan. Dat kost rendement en slijt de compressor.
• Slechtere ontvochtiging. Een airco droogt de lucht vooral tijdens lange, rustige looptijden. Kortere cycli geven een koude maar klamme kamer.
• Meer geluid en hogere aanschafprijs. Een groter buitendeel heeft doorgaans een hoger geluidsvermogen. Dat telt mee voor de Nederlandse geluidsnorm van 40 dB(A) ‘s nachts op de perceelgrens ³.

Een iets te kleine airco die op warme middagen een paar uur op vol vermogen draait, is meestal comfortabeler en zuiniger dan een veel te grote.

Verwarmen: kijk naar Pdesignh

Wil je de airco ook als (bij)verwarming gebruiken, dan is niet de koellast maar het warmteverlies van de ruimte bij strenge vorst bepalend. Het label vermeldt daarvoor Pdesignh bij de ontwerptemperatuur van −10 °C voor het gemiddelde klimaat ². In Nederland berekent een installateur het warmteverlies van een woning volgens de ISSO-publicaties voor warmteverliesberekening. Valt Pdesignh lager uit dan het warmteverlies, dan heb je op de koudste dagen de cv-ketel nog nodig; bij gebruik als bijverwarming is dat geen probleem.

In goed geïsoleerde huizen is de koellast in de zomer vaak maatgevend; in oudere, slecht geïsoleerde huizen juist het warmteverlies in de winter.

Multi-split of meerdere single-splits?

Wil je meerdere kamers koelen, dan kun je kiezen tussen één buitendeel met meerdere binnendelen (multi-split) of meerdere losse systemen. Bij een multi-split kies je elk binnendeel op basis van de eigen ruimte; het buitendeel hoeft niet de som van alle binnendelen te zijn, omdat niet alle kamers tegelijk vol vermogen vragen. Een multi-split scheelt ruimte aan de gevel, maar als het buitendeel uitvalt, zijn alle kamers zonder koeling.

Samenvatting

1. Begin met zonwering: dat verlaagt het benodigde vermogen het meest.
2. Schat de koellast met de tabel hierboven en vergelijk met Pdesignc op het label.
3. Kies niet ruim boven de schatting; een inverter-airco van de juiste maat is stiller en zuiniger.
4. Wil je verwarmen, laat het warmteverlies berekenen en vergelijk met Pdesignh.

Lees ook onze gidsen over SEER/SCOP en het energielabel en over verwarmen met een airco. Als je vooral wilt verwarmen, bekijk dan ook ons overzicht van warmtepompen.